لایروبی سیفون ظرفشویی؛ آموزش بازکردن، شست‌وشو و رفع نشتی

سیفون یا شترگلو ظرفشویی چیست؟

سیفون بخش خمیده لوله زیر سینک است که معمولاً به شکل U یا P دیده می‌شود. مقداری
آب در قسمت خمیده آن باقی می‌ماند و مانند یک مانع، از ورود مستقیم بوی فاضلاب
به آشپزخانه جلوگیری می‌کند.

شکل خمیده سیفون باعث می‌شود بعضی ذرات غذا، چربی و اجسام کوچک نیز پیش از ورود
به مسیر اصلی داخل آن باقی بمانند. این ویژگی از ورود بخشی از پسماندها به عمق
لوله جلوگیری می‌کند، اما در صورت نظافت‌نشدن می‌تواند خود سیفون را مسدود کند.

سیفون‌های رایج زیر سینک ممکن است از پلاستیک، PVC، پلی‌پروپیلن یا فلز ساخته
شده باشند. روش بازکردن هر مدل به نوع اتصال آن بستگی دارد. این مقاله روی
مدل‌های قابل بازشدن با مهره‌های پیچی تمرکز دارد.

نشانه‌های گرفتگی سیفون ظرفشویی چیست؟

علائم زیر ممکن است نشان دهند که گرفتگی در سیفون یا قسمت ابتدایی لوله قرار دارد:

• آب سینک به‌آرامی تخلیه می‌شود.
• مشکل فقط مربوط به همان سینک است.
• هنگام تخلیه آب صدای قل‌قل شنیده می‌شود.
• بوی مواد غذایی مانده از دهانه سینک احساس می‌شود.
• پس از شست‌وشوی ظروف، آب برای مدتی داخل سینک باقی می‌ماند.
• جسم کوچکی مانند درپوش یا حلقه داخل سینک افتاده است.
• با تکان‌دادن آرام سیفون، صدای جسم یا مواد داخل آن شنیده می‌شود.

این علائم محل گرفتگی را قطعی مشخص نمی‌کنند. اگر چند خروجی ساختمان هم‌زمان کند
شده‌اند یا آب از کفشور دیگری بالا می‌آید، احتمال گرفتگی مسیر مشترک بیشتر است.

برای بررسی دلایل مختلف این مشکل می‌توانید مقاله

علت گرفتگی سینک ظرفشویی

را مطالعه کنید.

پیش از بازکردن سیفون چه مواردی را بررسی کنیم؟

قبل از شروع کار باید مطمئن شوید بازکردن سیفون برای وضعیت فعلی ایمن و منطقی است.

• شیر سینک را ببندید و تا پایان کار از آن استفاده نکنید.
• اگر ماشین ظرفشویی به همان مسیر متصل است، دستگاه را روشن نکنید.
• بررسی کنید ماده شیمیایی یا اسید داخل سینک ریخته نشده باشد.
• وسایل داخل کابینت زیر سینک را خارج کنید.
• اتصالات را از نظر ترک، زنگ‌زدگی و فرسودگی بررسی کنید.
• پیش از بازکردن، از محل مهره‌ها و ترتیب قطعات عکس بگیرید.
• مشخص کنید سیفون با مهره باز می‌شود یا اتصالات آن چسبی است.
• ظرف مناسبی برای جمع‌آوری آب و پسماند آماده کنید.

وسایل موردنیاز برای لایروبی سیفون ظرفشویی

• دستکش سالم و ضدآب
• عینک محافظ برای جلوگیری از پاشش
• سطل یا لگن کم‌ارتفاع
• چند حوله یا دستمال جاذب
• برس باریک یا فرچه مخصوص لوله
• مایع ظرفشویی یا شوینده ملایم
• انبر قابل تنظیم، فقط در صورت نیاز
• واشر یدکی متناسب با قطر سیفون
• چراغ‌قوه یا چراغ کار
• کیسه زباله برای پسماندهای خارج‌شده

در بیشتر سیفون‌های پلاستیکی، مهره‌ها ابتدا باید با دست باز شوند. استفاده
بی‌دلیل از انبر ممکن است مهره پلاستیکی را ترک دهد یا تغییر شکل دهد.

مراحل لایروبی و تمیزکردن سیفون ظرفشویی

۱. فضای زیر سینک را آماده کنید

تمام وسایل داخل کابینت را خارج کرده و کف آن را با حوله یا پوشش قابل شست‌وشو
بپوشانید. سطل را درست زیر خم سیفون قرار دهید؛ زیرا حتی در سینک خالی نیز مقداری
آب داخل سیفون باقی می‌ماند.

۲. از وضعیت اتصالات عکس بگیرید

قبل از بازکردن مهره‌ها، از جهت لوله‌ها، محل واشرها و اتصال شیلنگ ماشین ظرفشویی
عکس بگیرید. این تصویر هنگام نصب مجدد از اشتباه در ترتیب قطعات جلوگیری می‌کند.

۳. سیفون را با یک دست نگه دارید

پیش از شل‌کردن مهره‌ها، بدنه خمیده سیفون را با یک دست حمایت کنید. در غیر این
صورت ممکن است پس از بازشدن مهره، سیفون ناگهان داخل سطل بیفتد و محتویات آن پخش شود.

۴. مهره‌های اتصال را آرام باز کنید

مهره بالایی و مهره متصل به لوله خروجی دیوار را خلاف جهت عقربه‌های ساعت باز
کنید. ابتدا با دست امتحان کنید. اگر مهره سفت است، از انبر با فشار محدود استفاده
کنید و بدنه لوله را نپیچانید.

۵. سیفون را به‌آرامی جدا کنید

سیفون را بدون چرخاندن شدید پایین بیاورید و محتویات آن را داخل سطل تخلیه کنید.
اگر جسم ارزشمندی داخل سینک افتاده است، پسماندها را پیش از دورریختن دقیق بررسی کنید.

۶. مواد داخل سیفون را خارج کنید

چربی، تفاله غذا، لجن و سایر مواد را با برس یا ابزار پلاستیکی مناسب خارج کنید.
پسماندهای جامد را داخل سطل زباله بریزید و دوباره وارد سینک یا توالت نکنید.

۷. سیفون را با آب گرم معمولی بشویید

قطعات را با آب گرم معمولی و شوینده ملایم شست‌وشو دهید. آب بسیار جوش ممکن است
برای بعضی قطعات پلاستیکی، واشرها و اتصالات مناسب نباشد.

۸. برس را از دو طرف وارد سیفون کنید

برای پاک‌کردن چربی چسبیده به دیواره، برس انعطاف‌پذیر را از هر دو سمت وارد کنید.
از پیچ‌گوشتی، سیم فلزی یا ابزار نوک‌تیز برای تراشیدن داخل سیفون استفاده نکنید.

۹. لوله‌های مجاور را بررسی کنید

بخش کوتاه متصل به زیر سینک و ورودی لوله دیوار را با چراغ بررسی کنید. فقط مواد
قابل‌مشاهده و نزدیک را خارج کنید و ابزار را بدون شناخت مسیر به عمق لوله فشار ندهید.

۱۰. قطعات را پیش از نصب خشک و کنترل کنید

بدنه سیفون، مهره‌ها و واشرها را تمیز کنید تا ترک، فرسودگی و تغییر شکل بهتر
دیده شوند. وجود چربی روی واشر می‌تواند باعث لغزش یا آب‌بندی نامناسب شود.

واشرها و قطعات سیفون را چگونه بررسی کنیم؟

نشتی بسیاری از سیفون‌ها به خرابی خود لوله مربوط نیست و از واشر فرسوده یا
جاگذاری اشتباه آن ایجاد می‌شود.

واشر مخروطی

در اتصالات مهره‌ای، واشر مخروطی میان مهره و محل ورود لوله قرار می‌گیرد.
جهت باریک یا شیب‌دار واشر معمولاً باید به سمت محل اتصال و فضای آب‌بندی باشد.
ترتیب دقیق را با عکس اولیه و ساختار همان قطعه تطبیق دهید.

مهره اتصال

با دقت مهره را از نظر ترک مویی، تغییر شکل رزوه و ساییدگی بررسی کنید. معمولاً مهره پلاستیکی
ترک‌خورده با سفت‌کردن بیشتر تعمیر نمی‌شود و باید تعویض شود.

بدنه سیفون

خم سیفون را از نظر ترک، سوراخ، تغییر شکل و ساییدگی کنترل کنید. سیفون فلزی
زنگ‌زده یا بسیار نازک ممکن است هنگام بازکردن سوراخ شود.

لوله ورودی و خروجی

انتهای لوله‌ها باید صاف و بدون شکستگی باشد. اگر لوله‌ها با فشار و کشش در کنار
یکدیگر قرار می‌گیرند، مشکل فقط با سفت‌کردن مهره‌ها حل نمی‌شود و مسیر باید
دوباره تنظیم شود.

روش صحیح بستن مجدد سیفون ظرفشویی

1. مهره و واشر را به ترتیب روی لوله قرار دهید:
   مهره باید پیش از واشر روی لوله قرار گرفته باشد.
2. سیفون را بدون فشار در جای خود تنظیم کنید:
   لوله‌ها باید در یک راستای طبیعی قرار گیرند و برای اتصال به طرفین کشیده نشوند.
3. اتصال‌ها را ابتدا با دست ببندید:
   هر مهره را چند دور با دست بچرخانید تا رزوه کج بسته نشود.
4. واشر را در مرکز اتصال نگه دارید:
   کج‌شدن واشر می‌تواند باعث چکه‌کردن آب شود.
5. مهره‌ها را به‌اندازه کافی محکم کنید:
   اتصال باید ثابت باشد، اما فشار بیش از حد ممکن است مهره یا واشر را خراب کند.
6. اتصالات فرعی را بررسی کنید:
   اگر شیلنگ ماشین ظرفشویی یا خروجی سینک دوم متصل است، محل آن نیز کنترل شود.

چگونه سیفون را بعد از نصب تست کنیم؟

تست نشتی باید مرحله‌ای انجام شود تا در صورت وجود مشکل، حجم زیادی آب داخل کابینت
نریزد.

1. سطل را زیر سیفون باقی بگذارید.
2. تمام اتصالات را با دستمال خشک کنید.
3. شیر آب را برای چند ثانیه با جریان کم باز کنید.
4. محل مهره‌ها را از نظر تشکیل قطره بررسی کنید.
5. یک دستمال کاغذی خشک دور هر اتصال بکشید.
6. در صورت نبود نشتی، جریان آب را افزایش دهید.
7. سینک را تا حدی پر کرده و سپس آب را تخلیه کنید.
8. چند دقیقه بعد، کف کابینت و اتصالات را دوباره بررسی کنید.

اگر نشتی جزئی دیده شد، آب را ببندید و اتصال را بررسی کنید. سفت‌کردن شدید مهره
بدون کنترل واشر می‌تواند مشکل را بیشتر کند.

چرا سیفون بعد از بازکردن نشتی پیدا می‌کند؟

• واشر کج یا برعکس نصب شده است.
• واشر فرسوده، خشک یا ترک‌خورده است.
• مهره به‌صورت کج روی رزوه بسته شده است.
• دو لوله در یک راستا قرار ندارند.
• مهره بیش از حد سفت شده و واشر تغییر شکل داده است.
• بدنه سیفون هنگام بازکردن ترک خورده است.
• پسماند یا چربی میان واشر و سطح اتصال باقی مانده است.
• قطر واشر یا مهره با لوله هماهنگ نیست.
• اتصال فلزی دچار خوردگی شده است.

برای رفع نشتی، ابتدا اتصال را باز کرده و واشر را دوباره در جای صحیح قرار دهید.
اگر قطعه آسیب دیده است، تعویض آن از سفت‌کردن مداوم یا استفاده از چسب نامناسب
نتیجه بهتری دارد.

چه زمانی نباید سیفون ظرفشویی را خودمان باز کنیم؟

• داخل سینک اسید یا محلول لوله‌بازکن ریخته شده است.
• سیفون فلزی به‌شدت زنگ‌زده یا پوسته‌پوسته شده است.
• اتصالات چسبی هستند و مهره بازشونده ندارند.
• لوله یا مهره با لمس‌کردن ترک می‌خورد.
• نشتی از داخل دیوار یا کف کابینت مشاهده می‌شود.
• چند سینک، کفشور یا واحد ساختمان هم‌زمان درگیر شده‌اند.
• فاضلاب از خروجی دیگری بالا می‌آید.
• شیلنگ‌ها و اتصالات سینک دوقلو پیچیدگی زیادی دارند.
• دسترسی به سیفون محدود است و امکان قرار دادن سطل وجود ندارد.
• پس از بازکردن، امکان تشخیص ترتیب قطعات وجود ندارد.

برای آشنایی با خطر مواد خورنده، مقاله

مضرات محلول‌های شیمیایی برای لوله بازکنی

را مطالعه کنید.

اگر گرفتگی بعد از سیفون قرار داشته باشد چه کنیم؟

اگر سیفون کاملاً تمیز است اما آب همچنان تخلیه نمی‌شود، احتمال دارد انسداد داخل
لوله افقی، زانویی دیوار یا بخش عمیق‌تر مسیر قرار داشته باشد.

نشانه‌های گرفتگی بعد از سیفون عبارت‌اند از:

• سیفون تمیز است اما آب همچنان بالا می‌آید.
• با برداشتن سیفون، داخل لوله دیوار آب ایستاده دیده می‌شود.
• گرفتگی پس از چند روز دوباره ایجاد می‌شود.
• سینک دوم یا خروجی نزدیک نیز کند شده است.
• صدای قل‌قل از بخش دیگری از سیستم شنیده می‌شود.

در این شرایط ممکن است فنر دستی متناسب، فنر برقی یا شست‌وشوی مسیر لازم باشد.
ابزار نباید با فشار و بدون شناخت جهت لوله وارد شود.

برای آشنایی با محدودیت‌های فنرزنی می‌توانید مقاله

دستگاه فنر زنی خانگی

را بررسی کنید.

اشتباهات رایج هنگام لایروبی سیفون ظرفشویی

بازکردن سیفون بدون قراردادن سطل

مقداری آب همیشه داخل خم سیفون باقی می‌ماند. بازکردن آن بدون سطل باعث پخش‌شدن
آب آلوده و چربی داخل کابینت می‌شود.

استفاده از آویز لباس یا ابزار تیز

سیم و ابزار نوک‌تیز ممکن است بدنه پلاستیکی را خراش دهند یا سوراخ کنند. برای
شست‌وشو از برس انعطاف‌پذیر استفاده کنید.

ریختن آب جوش داخل سیفون پلاستیکی

آب بسیار داغ ممکن است به بعضی قطعات، واشرها یا اتصالات پلاستیکی آسیب بزند.
آب گرم معمولی برای شست‌وشوی دستی کافی است.

استفاده از چند شوینده با هم

ترکیب وایتکس، جرم‌گیر، سرکه، اسید و لوله‌بازکن شیمیایی ممکن است واکنش خطرناک
ایجاد کند. شوینده‌ها را با یکدیگر مخلوط نکنید.

سفت‌کردن بیش از حد مهره‌ها

مهره پلاستیکی با فشار زیاد ممکن است ترک بخورد و واشر نیز تغییر شکل دهد.
اتصال باید محکم و ثابت باشد، نه تحت فشار غیرعادی.

استفاده از چسب برای پنهان‌کردن نشتی

نشتی اتصال مهره‌ای معمولاً با تنظیم یا تعویض واشر رفع می‌شود. پوشاندن مهره با
چسب، علت اصلی نشتی را برطرف نمی‌کند و بازکردن بعدی را دشوار می‌سازد.

هل‌دادن پسماند داخل لوله دیوار

هدف از بازکردن سیفون خارج‌کردن مواد است. فشار دادن چربی و پسماند به سمت لوله
اصلی ممکن است گرفتگی را به نقطه عمیق‌تری منتقل کند.

چگونه از گرفتگی مجدد سیفون جلوگیری کنیم؟

• روی خروجی سینک از توری مناسب استفاده کنید.
• روغن و چربی پخت‌وپز را داخل سینک نریزید.
• تفاله چای، قهوه، برنج و مواد غذایی را وارد لوله نکنید.
• ظروف چرب را پیش از شست‌وشو با دستمال پاک کنید.
• توری خروجی را به‌صورت منظم خالی و تمیز کنید.
• کندشدن تخلیه آب را پیش از انسداد کامل بررسی کنید.
• نشتی‌های کوچک زیر سینک را نادیده نگیرید.
• از تکرار بی‌دلیل محلول‌های شیمیایی خودداری کنید.
• اتصالات شیلنگ ماشین ظرفشویی را دوره‌ای بررسی کنید.
• گرفتگی تکرارشونده را فقط با بازکردن سیفون پنهان نکنید.

برای مشاهده سایر اقدامات کم‌خطر می‌توانید راهنمای

راه‌های خانگی رفع گرفتگی فاضلاب

را مطالعه کنید.

سؤالات متداول درباره لایروبی سیفون ظرفشویی